Oosterwold vraagt om goed beheer van het water. Bewoners spelen hierin een belangrijke rol op hun eigen kavel en in hun veld. Tijdens de waterwerkateliers en waterpilots werkten gemeente, waterschap en bewoners samen aan oplossingen voor watervraagstukken. Roel van Wolfswinkel, adviseur van waterschap Zuiderzeeland, was nauw betrokken. De communicatiewerkgroep van bewoners ging met hem in gesprek.
Wat doet het waterschap eigenlijk?
Roel: “Het waterschap geeft onder andere vergunningen voor sloten en waterberging op kavels. We controleren ook of dat goed wordt uitgevoerd. Dat is belangrijk, omdat verharding, zoals huizen, wegen en terrassen, ervoor zorgt dat regenwater sneller wordt afgevoerd. Zonder goede waterberging kan dat problemen geven.
Daarnaast houden we toezicht en bewaken we de waterkwaliteit. Ook beheren we het hoofdwatersysteem, zoals de vaarten en tochten. Kort samengevat zorgen we ervoor dat wateroverlast wordt voorkomen, de waterkwaliteit goed blijft en het watersysteem goed werkt.”
Waar liggen de grootste wateruitdagingen in Oosterwold?
“Oosterwold heeft een aantal uitdagingen. Zo kan de bodem op sommige plekken te nat zijn en op andere plekken juist te droog. Veel sloten zijn oorspronkelijk alleen aangelegd voor afwatering, niet om water vast te houden.
Daar komt bij dat de ondergrond heel wisselend is. Dat maakt het lastig om waterstromen goed te voorspellen. Tegelijk is er juist behoefte aan water, bijvoorbeeld voor stadslandbouw en om bodemdaling tegen te gaan. En wat we ook zien: het is niet altijd duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Dat kwam ook naar voren tijdens de waterwerkateliers en waterpilots.”
Wat kunnen bewoners zelf doen?
“Bewoners maken echt het verschil”, zo vervolgt Roel. “Je kunt als bewoner zelf al veel doen om water goed te beheren op je kavel. Zo is het belangrijk om te zorgen voor voldoende waterberging, bijvoorbeeld door wadi’s, vijvers of sloten aan te leggen, zodat regenwater tijdelijk kan worden vastgehouden. Daarnaast helpt het om de bodem te verbeteren door organisch materiaal zoals tuinafval en compost toe te voegen en bomen en gewassen op de juiste plek te planten. Een bodem met een goede ‘sponswerking’ kan water namelijk beter vasthouden.
Ga goed om met droogte door bijvoorbeeld gewassen te kiezen die hier beter tegen bestand zijn en door de inrichting van je kavel hierop af te stemmen. Tot slot is samenwerking belangrijk: zoek contact met andere bewoners, deel ervaringen en oplossingen en geef aan waar je behoefte aan hebt. Samen kom je echt verder.”
Wat is er nog nodig voor de toekomst?
Roel: “Bewoners kunnen zelf veel doen. Maar een goed basis watersysteem blijft wel nodig voor het hele gebied – een zogenoemd watercasco waar bewoners op kunnen aansluiten. Daar werken we aan.”
Wat betekent innoveren voor het waterschap en hoe ziet dat eruit in Oosterwold?
Roel: “Ik houd van innoveren en zoek daarin altijd de ruimte, maar wel met verantwoordelijkheid. Ik heb belangstelling voor nieuwe technieken voor waterzuivering en andere vormen van waterbeheer die toekomstbestendig zijn.
In Oosterwold doen we dat samen met de gemeente Almere. We hebben hier een testlocatie ingericht met een decentrale zuivering voor maximaal 800 huishoudens. Daar testen we het zuiveren van water met medicijnresten met behulp van UV-technologie.
Als een experiment goede resultaten oplevert, kijken we of we deze technieken ook kunnen toepassen op grotere afvalwaterzuiveringen. Het experiment in Oosterwold heeft een looptijd van maximaal zes jaar.”
Zijn er nog aandachtspunten waar bewoners rekening mee moeten houden?
Roel: “Ja, bijvoorbeeld bij waterputten. In Oosterwold gelden beperkingen voor het boren daarvan, onder andere vanwege bescherming van drinkwater. Hoe diep je mag boren verschilt per locatie. Daarnaast varieert het zoutgehalte van het grondwater sterk, en dat is vooraf per kavel lastig te bepalen. Het is belangrijk om je daar goed in te verdiepen voordat je keuzes maakt.”
Hoe kijkt u terug op de samenwerking met bewoners en gemeente rond water in Oosterwold?
Roel: “Er is veel vraag naar water bij bewoners en de gemeente voor bijvoorbeeld het bewateren van de stadslandbouw en het tegengaan van bodemdaling. Tegelijk speelt de vraag wie waarvoor verantwoordelijk is. Deze onderwerpen hebben we samen besproken in de waterwerkateliers en pilots.
Ik heb daar met veel plezier aan deelgenomen, juist vanwege de inhoud én de mensen. Ik raakte geïnspireerd door de open gesprekken: iedereen luisterde naar elkaar, wilde elkaar leren kennen en kennis uitwisselen over het gebied. Er was veel nieuwsgierigheid en bereidheid om perspectieven te verbreden. Ik voelde echt betrokkenheid tussen de verschillende partijen.
Mijn rol was daarin actief: ik gaf uitleg, nam vragen mee en probeerde verschillende standpunten met elkaar te verbinden. Soms moest ik ook duidelijk grenzen aangeven, en dat deed ik zo helder mogelijk. Juist die combinatie van openheid en duidelijkheid maakte de samenwerking waardevol.”
Meer weten?
Bekijk Routekaart samen werken aan water.