Samen werken aan water
Een praktische routekaart voor initiatiefnemers in Oosterwold — van waterprobleem naar oplossing, stap voor stap. Bewoners beheren dit levend platform.
Oosterwold is bijzonder. Hier mogen bewoners en ondernemers zelf bepalen hoe hun omgeving eruitziet. Er is veel vrijheid, ruimte voor stadslandbouw en samenleven. Maar die vrijheid brengt ook verantwoordelijkheid en een hogere mate van zelfredzaamheid met zich mee. Oosterwold is volop in beweging en nog lang niet af. Gaandeweg wordt geleerd, ook van het water in het gebied.
Het watersysteem in Oosterwold was vroeger bedoeld voor landbouw. Water werd snel afgevoerd. Zo nodig zorgden de boeren voor watertoevoer. Nu wonen hier duizenden mensen. Er zijn huizen, wegen en open polderland en iedereen moet een deel stadslandbouw hebben. Dat vraagt om een ander watersysteem dat niet alleen is gericht op waterafvoer. Langzamerhand verschuift de aandacht steeds meer naar manieren om water langer vast te houden en om de beschikbaarheid aan water te verbeteren.
- Winters zijn natter — tuinen staan soms onder water.
- Zomers zijn droger — lastig voor voedselproductie.
- De bodem zakt verder dan gedacht.
Daarnaast zijn er plekken met archeologische beperkingen. Water is dus belangrijk voor iedereen.
Wat is er gedaan?
De gemeente is in 2024 waterwerkateliers gestart. Deelnemers kwamen uit alle velden verspreid over Oosterwold. Doel was beter zicht te krijgen op ervaringen en problemen rond het watersysteem en samen oplossingen bedenken die passen bij Oosterwold: kleinschalig, zelfvoorzienend en waar mogelijk samen. Resultaat was het Waterplan Oosterwold, een eerste stap richting een samenhangend watersysteem.
Waarom de Routekaart?
De waardevolle ervaringen met water zijn gebundeld in deze Routekaart. Hiermee kunnen initiatiefnemers zelf aan de slag met het toekomstbestendig maken van het watersysteem op hun kavel en veld. Bewoners met ervaring kunnen anderen helpen.
De routekaart is een levend platform dat door bewoners wordt beheerd en aangevuld met ervaringen en adviezen.
- Natte tuin? Vind maatregelen voor wateroverlast in hoofdstuk 2.
- Last van droogte? Lees wat je kunt doen in hoofdstuk 3.
- Samenwerken met buren? Hoofdstuk 6 geeft praktische handvatten.
Resultaten tot nu toe
Watercasco Oosterwold
Een goed functionerend watersysteem op kavel- en veldniveau hangt samen met het hogere schaalniveau van Almere Hout. Dit gaat om het watersysteem (watercasco) voor deelgebieden 1A en 1B, in samenhang met de Hoge Vaart, Lage Vaart, omliggende wijken en agrarische gebieden.
Oosterwold deel 1 valt in twee peilgebieden: een groot deel watert af op –6,20 m NAP (ten oosten van de Tureluurweg) en het zuidwestelijk deel op –5,20 m NAP (peilgebied Hoge Vaart).
In het noorden is het maaiveld circa een meter lager dan in het zuidwesten: rond –5,00 m NAP tegenover –4,00 m NAP. Bekijk het zelf via de AHN hoogteviewer.
Watercasco-regels (vastgesteld met Waterschap Zuiderzeeland en Provincie Flevoland):
- Aanleghoogte wegen: minimaal 5 cm boven omliggend maaiveld, nooit lager dan NAP –4,70 m.
- Vloerpeil gebouwen (1:100): minimaal 20 cm boven bestaand maaiveld, nooit lager dan NAP –4,55 m.
Ingenieursbureau Sweco onderzoekt in een variantenstudie of en waar watervoerende sloten zouden kunnen komen en of bestaande waterpeilen verhoogd kunnen worden in diverse subgebieden.
Juridische context
De gemeente heeft voor hemel- en grondwater een inspanningsverplichting in openbaar gebied. In het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) is vastgelegd dat kaveleigenaren zelf verantwoordelijk zijn voor het waterbeheer op hun eigen kavel. Dit geldt ook voor Oosterwold 1A.
Kaveleigenaren kunnen de gemeente om hulp vragen. De gemeente zet zich in om mee te denken, maar geeft geen garantie op een bepaald resultaat — het gaat om privéterrein en privaat water.
Regels van Waterschap Zuiderzeeland voor jouw perceel: omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart of zuiderzeeland.nl/waterschapsverordening.
Ben je onderhoudsplichtig voor een watergang? Kijk op de Onderhoudsverordening Waterschap Zuiderzeeland 2023 en de Legger Watersysteem.
Om de waterhuishouding te verbeteren is samenwerking door medebewoners essentieel. Dit 10-stappenplan biedt handvatten om op een gerichte en transparante manier aan de slag te gaan. Wil je aan de slag? Begin dan hier.
Stappen 1–5: Verkennen en organiseren
- Observeer waterproblemen op of rond je kavel: wateroverlast, droogte, slechte waterkwaliteit of instabiel grondwaterpeil.
- Verzamel signalen van buren: ervaren zij hetzelfde probleem?
- Weeg het algemeen belang en individuele belangen tegen elkaar af.
- Leg bevindingen vast (foto's, korte beschrijving, locatie op kaart).
- Nodig direct aangrenzende buren uit voor een gesprek of buurtwandeling.
- Bespreek wat iedereen waarneemt en wat belangrijk wordt gevonden.
- Bespreek intentie om samen te werken.
- Vorm een initiatiefgroep van bewoners uit het betreffende veld.
- Raadpleeg informatie op maakoosterwold.nl.
- Bestudeer het Waterwerkplan Oosterwold (waterhuishouding, peilgebieden, maatregelen).
- Raadpleeg je vergunning voor de waterberging van het waterschap.
- Beschrijf samen het probleem en de gewenste situatie.
- Leg de doelstelling kort vast (één zin of alinea).
- Bepaal de afbakening van het initiatiefgebied — grondwater houdt zich niet aan kavelgrenzen!
- Overlegvorm: fysiek, digitaal of gemengd.
- Besluitvorming: stemmen, consensus of consent.
- Rollen: contactpersoon, notulist, aanspreekpunt gemeente.
- Communicatie: appgroep, mail, gezamenlijke map of document.
Stappen 6–10: Onderzoeken en uitvoeren
- Verzamel gegevens: waar liggen sloten, duikers, bergingen, kabels en leidingenstroken?
- Hoe hoog ligt het maaiveld? Wat is het laagste punt?
- Hebben bewoners drainage en hemelwaterafvoeren aangelegd en hoe hoog liggen die?
- Leg bevindingen vast in een korte probleemanalyse.
- Gebruik de maatregelencatalogus uit het Waterwerkplan.
- Denk aan: water vasthouden met landschap, schotten/stuwen, wadi's/vijvers, duikers, bodemverbetering.
- Beoordeel opties op effectiviteit, haalbaarheid, kosten, draagvlak en risico's.
- Wat gaan we doen? Wie doet wat? Wanneer (planning en mijlpalen)?
- Hoe financieren we dit (kosten delen, subsidie, eigen bijdrage)?
- Is een vergunning bij het waterschap nodig?
- Start uitvoering na afstemming met buren en eventuele vergunningen.
- Houd bij wat er gebeurt: wat werkt goed, wat niet?
- Organiseer regelmatige incheckmomenten met de initiatiefgroep.
- Bespreek de resultaten ten opzichte van de doelstelling.
- Reflecteer op samenwerking en proces.
- Leg vast hoe beheer en onderhoud in de toekomst wordt geregeld en wie vergunninghouder is.
- Deel de ervaringen — bijdrage aan het waterplatform!
Op een aantal plekken in Oosterwold zijn kavels te nat omdat het water niet goed weg kan stromen. Vaak is dit het gevolg van de menselijke infrastructuur, de inrichting van terreinen, een te dichte grondstructuur, de afwezigheid van hemelwaterafvoer of het bufferen van water op een te hoog peil in de sloten.
Bodem als basis
Een gezonde bodem en een robuust hemelwaterafvoersysteem zijn de basis voor wateropslag. Het herstellen van het bodem-ecosysteem is cruciaal. Een rijke bodemfauna zorgt voor sponswerking: water wordt opgenomen en langzaam afgevoerd. Combineer landschapselementen zoals wadi's, beplanting en bomen met technische oplossingen zoals duikers.
Plant een landschap dat wateropslag maximaliseert:
- Mulchen / bodembedekking
- Snelle groeiers inzetten, pioniersbomen
- Penwortelplanten
- Verminder verharding
- Regenwater bufferen
- Doorlatende inrichting van infrastructuur
- Duikers en waterverbindingen
Mulchen
Het bedekken van de bodem met organisch materiaal zoals houtsnippers, bladeren of gras verbetert de bodemstructuur en boost de bodemfauna. Resultaat: diepere humuslaag, gezondere tuinen en betere waterretentie.
Molshopen zijn een compliment: mollen zijn er alleen als er genoeg eten is in de bodem. Zij helpen water en lucht te infiltreren.
Snelle groeiers: pioniersbomen
In afwachting van grote bomen kun je kiezen voor wilgen, berken en elzen. Elzen zijn bovendien uitstekende stikstofbinders. Tip: plant walnoten naast elzen voor een betere groei.
Een toename van 1% organische stof in de bodem per hectare kan 75.000 tot 170.000 liter extra water vasthouden, afhankelijk van het bodemtype.
Penwortelplanten
Planten met diepe penwortels breken verdichte bodem open en verbeteren waterinfiltratie: kardoen, venkel, klit, kaardenbol en smeerwortel. Zie ook: teamingwithlife.info en video: water oogsten met de bodem.
Maatregelen bij wateroverlast
Verminder verharding
Grastegels, krattensystemen, halfverharding en houtsnippers zijn goede opties bij wateroverlast.
Waterberging
Voor de berging van water moet je minimaal 2% van het kaveloppervlak inrichten voor het opvangen van water. Kun je op je kavel niet aansluiten op doorgaand water van de buren, dan ben je verplicht om minimaal 4% water te realiseren.
Bron: Ontwikkelboek Oosterwold, Hoofdstuk 7. Bekijk ook hoofdstuk Water en Waterberging.
Duikers en waterverbindingen
Verbind watergangen binnen een veld met het bredere watercasco. Het waterschap adviseert duikers van minimaal 0,4 m diameter in de kavelsloot. Kleinere duikers raken sneller verstopt. Voor het plaatsen van duikers is mogelijk een melding of vergunning bij het waterschap nodig.
Wegen en kruipruimtes
Zorg dat wegen worden aangelegd boven het peil van het maaiveld. In principe is geadviseerd kruipruimteloos te bouwen. Mocht je toch een kruipruimte hebben: af en toe water erin is geen ramp met moderne bouwwijzen, maar jaarrond water is ongewenst. Een goede drainage om je huis of je huis op een terp zijn goede ideeën.
Voorbeeld uit de praktijk: Meanderlaan
Meanderlaan — badkuipeffect door wegontwerp
Bij de Meanderlaan blijkt achteraf dat door de aanleg van de wegen een 'kleine badkuip' is gecreëerd: een lus van een hoger gelegen wegdek waar het water niet uit weg kan stromen. Met de kennis van nu zouden ook duikers onder de weg aangelegd zijn. Als resultaat staan tuinen blank bij langdurige intense neerslag, zoals in de herfst van 2023.
Lees meer over de pilot in bijlage 3.
Werken op een Archeologische bodem
Almere Oosterwold heeft een bijzonder bodemarchief: sporen van de Swifterbantcultuur en nederzettingen uit het Mesolithicum en Neolithicum, beschermd via de Erfgoedwet en de Archeologieverordening.
Ingrepen zoals graven van sloten, aanleggen van vijvers of verlaging van waterpeilen zijn niet zomaar toegestaan. Alternatieven: ondiepe sloten, wadi's, regentonnen of gezamenlijke oplossingen met buren.
Wil je weten of jouw kavel in een archeologische zone ligt? Zie de Initiatievenkaart op maakoosterwold.nl.
We krijgen steeds vaker te maken met langdurige droogte. Hierdoor is er op veel plekken in Oosterwold te weinig water beschikbaar voor stadslandbouw. De polder is ontworpen op de voormalige agrarische functie: overtollig water afvoeren. Het vasthouden van water in de bodem en het landschap biedt nu kansen.
A) Water vasthouden: bodemstructuur verbeteren · waterlopen verbinden · schotten/stuwen · waterbuffers · waterput
B) Water aanvoeren (in onderzoek): pompen bij stuwen · verdiepen en verbinden
A) Water vasthouden
1. Bodemstructuur verbeteren
De bodem is het grootste waterreservoir. Een bodem die rijk is aan organische stof en microleven werkt als een spons. Het planten van een voedselbos kan de bodemstructuur aanzienlijk verbeteren en de infiltratiecapaciteit verhogen.
1% meer organische stof per hectare = 75.000 tot 170.000 liter extra waterberging.
Als voorbeeld: voedselbos Ketelbroek (Wouter van Eck) bleef groen in de zomers van 2018–2020 toen het landschap eromheen gortdroog was.
Inspiratie en tips: teamingwithlife.info · video: water oogsten met de bodem
2. Verbinden van waterlopen
Ons watersysteem in Oosterwold is vaak gefragmenteerd: individuele sloten zijn onderbroken en niet op die van de buren aangesloten. Door sloten en vijvers met elkaar te verbinden, ontstaat een robuust netwerk. Dit vraagt om samenwerking tussen buren.
Liefst 1:1,5 talud. De meest toegepaste sloot is K-02 (kavelsloot): taluds 1:1,5, vlakke bodem 1 m breed. Zie de leggerprofielen Waterschap Zuiderzeeland en de leggerkaart.
Voor graven van een watergang is in de meeste gevallen een vergunning nodig: lokaleregelgeving.overheid.nl.
3. Schotten en stuwen plaatsen
Een schot is een tijdelijke waterdichte afscheiding in een sloot (max. 48 uur, melding nodig). Een stuw is een definitieve oplossing die het waterpeil regelt en waterafvoer vertraagt.
Voor het plaatsen van een stuw is een vergunning van het waterschap vereist. Een hoger waterpeil heeft invloed tot 50 meter rondom de sloot op het grondwaterpeil. Overleg eerst binnen je gebied en zoek draagvlak.
Aanpak: plaatsen van een schot of stuw
- Breng de situatie in beeld met tekeningen, doorsneden en maatvoering
- Wat is het laagste punt in het gebied?
- Hebben buren drainage/hemelwaterafvoeren aangelegd, en hoe hoog liggen die?
- Bepaal samen de maximale hoogte van de stuw zodat niemand last kan krijgen
- Doe de vergunningscheck via omgevingswet.overheid.nl
- Neem contact op met Waterschap Zuiderzeeland voor praktische regels
- Zorg voor draagvlak van bewoners binnen het invloedgebied
- Zorg voor een beheerplan voor onderhoud van de stuw
- Verzamel alle relevante feiten: maaiveldshoogte, bouwpeilen, wegpeil
- Adres of kadastrale aanduiding en plattegrond
- Exacte locatie en lengte van het schot/stuw (in meters)
- Hoogte ten opzichte van gemiddelde waterstand (in meters)
- Doel: tijdelijk (datum begin/eind) of permanent
- Verwachte invloed op doorstroming/waterpeil
- Afstemming met buren/aangelanden (ja/nee + contactgegevens)
- Materiaal & bevestigingsmethode
- Contactpersoon + telefoon/e-mail
4. Waterbuffers en waterberging
Controleer hoeveel berging volgens de kavelregels nodig is en wees ruimhartig. Houd rekening met randvoorwaarden (archeologische zones, maximale graafdiepte van 3 meter zonder vergunning). Zie ook Ontwikkelboek Oosterwold, hoofdstuk 7.
5. Waterput
Als tijdelijke oplossing kan een waterput extra water leveren in droge periodes. Nadeel: doet niets voor het grondwaterpeil of de bodemstructuur. Boringen moeten altijd door een gecertificeerd bedrijf worden uitgevoerd.
Onttrekking > 1 m³/uur → melding verplicht bij het waterschap. Boven 10 m³/uur → vergunning nodig. Vanwege de boringvrije zone boven het drinkwaterwingebied gelden strikte regels. Zie ook Ontwikkelboek Oosterwold, hoofdstuk 7.4.
B) Water aanvoeren – in onderzoek
Pompen in combinatie met stuwen
Het overpompen van water uit oppervlaktewater naar voorzieningen op eigen terrein is een flexibele oplossing. Een betaalbare elektrische pomp (1¼ inch aansluiting) kan maximaal ca. 10 m³ per uur aanvoeren — genoeg om 500 m² te beregenen bij 20 mm watergift. Voor onttrekking uit oppervlaktewater is pas vanaf 520 m³/uur een vergunning nodig.
Verdiepen en verbinden
Ook verdiepen en verbinden van sloten kan doorstroming en capaciteit vergroten. Hiervoor is nog onderzoek nodig. Als water vanuit het hoofdsysteem wordt aangevoerd, is toestemming van het waterschap nodig.
Begin bij de bodem, verbind waterlopen en werk samen. Technische maatregelen zijn aanvullend, niet vervangend. Het doel: een landschap dat water vasthoudt en doorgeeft — met bomen, struiken, bodembedekkers en een robuust verbonden watersysteem.
Voorbeelden uit de praktijk
John Lockeweg en omgeving
Kavelsloten vallen in droge perioden droog. Bewoners plaatsen een stuw in de kavelsloot langs het bos bij de Paradijsvogelweg. Doel: regenwater langer vasthouden en gecontroleerd laten overlopen zodra het maximale peil is bereikt.
Lees meer in bijlage 2.
Initiatief Hannah Arendtweg
Het initiatief richt zich op het ontbreken van een aaneengesloten watersysteem. Voorgestelde maatregelen: aanleggen van een watertracé gekoppeld aan de sloot van Staatsbosbeheer, stuwen plaatsen, interne sloten afdoppen en duikers aanleggen.
Er zijn zorgen over de waterkwaliteit bij aanpassingen aan het systeem, vanwege biologische teelt in het gebied. Zie hoofdstuk 5.
Initiatief Flamingopoort
Bewoners ervaren lichte droogte in de zomer en wateroverlast in de winter. Aanpak: waterputten slaan, stuw in de poldersloot, extra sloot aanleggen en beplanting die water beter vasthoudt. Lees meer in bijlage 4.
Doorwaadbare zones opofferen voor watergang?
In principe blijft aan elke buitenrand van de kavel een doorwaadbare zone van minimaal 2 meter breed aanwezig (art. 13.7). Afwijking is mogelijk bij collectieve waterberging voor maximaal 5 kavels en onderbreking van max. 150 meter (art. 13.7.1). Het groenpercentage mag voor een deel worden ingevuld met water (art. 13.6.1, lid 1).
Bodemdaling door veenoxidatie treedt op wanneer de grondwaterstand verlaagt, waardoor veen- en kleilagen aan zuurstof worden blootgesteld. Dit leidt tot inklinking en krimp van de bodem, en zet opgeslagen koolstof om in CO₂.
Oorzaken van bodemdaling
- Laag grondwaterpeil: door droogte, drainage of bemaling.
- Rijpen en oxideren van klei: ontwatering doet klei onomkeerbaar krimpen.
- Veenoxidatie: veenlagen komen in contact met lucht en worden afgebroken door micro-organismen.
- Compactheid: zwaar materieel, verstedelijking en bebouwing comprimeren de grond.
Deze processen zijn onomkeerbaar en moeten zoveel mogelijk worden voorkomen. Bodemdaling treedt in heel Flevoland op. Door het verhogen van grondwaterstanden kan het beperkt worden.
Meer inzicht: filmpje van de dijkgraaf · Bodemdalingsprognose Deltares/TNO
Wat kun je aan bodemdaling doen?
Water vasthouden in de bodem
De bodem is je grootste waterreservoir: een natuurlijke spons. Door water langer vast te houden, blijft de bodem stabieler. Denk aan wadi's, infiltratiegreppels, vijvers of poelen. Beperk verharding zodat regenwater de kans krijgt de bodem in te zakken.
Stabiel grondwaterpeil
Flexibel peilbeheer helpt: stuwen of regelbare duikers kunnen water in natte periodes afvoeren en in droge periodes vasthouden. Dit vraagt samenwerking tussen bewoners, gemeente en waterschap.
Meetpunten te vinden via DINOloket en BROloket. Zie ook de Informatievijver van Waterschap Zuiderzeeland: Informatieproducten → Oosterwold (grond) waterhoogte.
Herzien van bestaande drainage
Te diepe of intensieve drainage versnelt bodemdaling. Inventariseer drainagesystemen en pas ze aan. Overweeg peilgestuurde drainage: water wordt in droge periodes vastgehouden in plaats van afgevoerd. Een veldgerichte aanpak is essentieel.
In Oosterwold is er geen pilot specifiek rondom waterkwaliteit gestart, maar het is voor alle initiatieven relevant. Bij slechte waterkwaliteit — bijvoorbeeld een te hoog zoutgehalte — kan extra beschikbaar water meer kwaad dan goed doen.
Wat is waterkwaliteit?
Waterkwaliteit omvat de chemische, biologische en fysische eigenschappen van water. Ideaal: vrij van pesticiden, PFAS, bestrijdingsmiddelen en schadelijke organismen zoals blauwalg.
In Oosterwold wordt bewuster omgegaan met water dan in de reguliere industriële landbouw. Toch zijn we afhankelijk van factoren buiten onze invloedssfeer: kwaliteit van lucht, regen en omliggende meren. Kunstmest, herbiciden, fungiciden, pesticiden en PFAS vormen samen een problematische cocktail.
Antivlooienmiddelen en andere diergeneesmiddelen zijn extreem giftig en komen via luizenbandjes of uitwerpselen in het water terecht, waar ze zich ophopen en het waterleven bedreigen. Dit is iets waar bewoners direct invloed op hebben.
Eutrofiëring: het water wordt te rijk aan voedingsstoffen (vaak kunstmest), waardoor bepaalde organismen explosief groeien. Ondiep en schaars water versterkt dit.
Verzilting: het ondiepe grondwater in Oosterwold bevat zout, vooral in het oostelijke deel. Onttrekking van grondwater kan lokale verzilting veroorzaken.
Wat kun je doen?
Vermijd schadelijke stoffen
Geen pesticiden, kunstmest, verdelgingsmiddelen of toxische diergeneesmiddelen. Samenwerking met buren helpt om ecologische principes toe te passen.
Waterdiepte
Maak waterlichamen zo diep mogelijk. Minimaal 30 cm onder waterbeheerpeil is een eis. Bij 60 cm onder waterbeheerpeil voorkom je ook veel rietgroei.
Stimuleer bodemleven
Een levend landschap met veel bomen en hoge biodiversiteit draagt bij aan een gezond ecosysteem. Fytoremediatie — planten gebruiken om water en bodem te reinigen — werkt goed met wilgen, riet en lisdodde.
Gebruik geschikte landbouwgewassen
Bekijk de zouttolerantie van gewassen in het rapport zoetwaterbeschikbaarheid van Waterschap Zuiderzeeland.
Meer weten over waterkwaliteit?
- Zoet en zout grondwater — Provincie Flevoland
- Zout water en geohydrologie van Flevoland — Waterschap Zuiderzeeland
- Kaartverhaal waterkwaliteit — Helder water Zuiderzeeland
- Bodematlas — Provincie Flevoland (chloridegehalte per kavel)
Werken aan water doe je niet alleen. (Grond-)water houdt zich niet aan kavelgrenzen. Samenwerking is net zo belangrijk als een goed technisch idee.
Overleggen en bijeenkomsten
| Vorm | Geschikt voor | Opmerking |
|---|---|---|
| Fysiek overleg | Grote groepen, complexe onderwerpen | Kost meer tijd en organisatie |
| Digitaal overleg | Korte updates, kleine groepjes | Handig voor praktische afstemming |
Zorg voor een gemoedelijke sfeer. Laat iemand notuleren en schrijf altijd op: wie doet wat en wanneer? Spreek ook af wie welke rol aanneemt: contactpersoon, notulist, financieel beheer, aanspreekpunt gemeente/waterschap, en de vergunninghouder.
Gespreksvormen
| Gespreksvorm | Uitleg | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Kringgesprek | Iedereen komt om de beurt aan het woord | Ervaringen en ideeën delen |
| Brainstorm | Vrij en creatief ideeën verzamelen | Nieuwe oplossingen bedenken |
| Dialoog | Luisteren staat centraal | Begrip opbouwen |
| Debat | Standpunten uitwisselen | Meningsvorming (mits goed begeleid) |
| Werkoverleg | Gericht op besluiten en acties | Praktische uitvoering en afstemming |
"Kun je uitleggen wat je bedoelt?" · "Ik zie het anders, mag ik uitleggen waarom?" · "Wat zou voor jou een acceptabele oplossing zijn?"
Besluitvorming
| Methode | Uitleg | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|---|
| Stemmen | Meerderheid beslist | Snel en duidelijk | Minder draagvlak bij minderheid |
| Consensus | Iedereen moet instemmen | Veel draagvlak | Kost meer tijd |
| Consent | Door zolang er geen zwaarwegend bezwaar is | Voorkomt blokkades | Vereist zorgvuldige afweging |
| Rotatie/rolverdeling | Aangewezen persoon beslist | Efficiënt | Minder collectieve betrokkenheid |
Tip: spreek vooraf af welke methode jullie gebruiken — en wees bereid dit gaandeweg aan te passen.
Omgaan met financiën
- Iedereen betaalt evenveel: eenvoudig en werkbaar, maar niet altijd rechtvaardig.
- Naar profijt of gebruik: wie meer voordeel heeft, betaalt meer. Rechtvaardig, maar complex.
- Progressief: hogere inkomens of grotere kavels dragen meer bij. Sociaal rechtvaardig, maar privacygevoelig.
Onderzoek ook subsidies van de gemeente. Maak heldere afspraken en gebruik een besluitvormingsmethode uit de paragraaf hierboven.
Omgaan met conflict
- Nodig buurtgenoten actief uit om zorgen en bezwaren te delen.
- Neem ingebrachte aandachtspunten serieus en verwerk ze waar mogelijk.
- Wijs één vast aanspreekpunt aan voor externe communicatie.
- Leg overlegmomenten, besluiten en aanpassingen zorgvuldig vast.
- Unanimiteit is geen vereiste: bij voldoende draagvlak en een correct proces kan een pilot doorgaan.
- Blijf alert op de werkdruk en het welzijn van vrijwilligers.
Overweeg een onafhankelijke partij in te zetten die feiten goed kan meten en degelijk technisch advies kan geven (ingenieurs/hydrologisch advies).
Maatregelen om watersysteem te verbeteren
Maatregelen op eigen terrein
Regenton / opvangbakken
Regenwater tijdelijk vasthouden van daken en verhardingen. Kan met lege IBA's, citernes en een pompje.
Infiltratievoorzieningen
Grindbedden, wadi's of infiltratiekratten: regenwater langzaam de bodem in.
Weelderige tuinen
Vegetatie op een rijke bodem neemt veel water op, vertraagt afstroming en zorgt voor verkoeling.
Vaste greppels / bufferzones
Leid water naar een lagergelegen opvanggebied, zoals vijvers die zo diep en groot mogelijk zijn.
Permeabele verharding
Grasbetonklinkers, grind of houtsnippers: water sijpelt door naar de ondergrond.
Maatregelen in sloten, watergangen en openbaar gebied
Maatregelen die het hoofdwatersysteem raken vereisen betrokkenheid van het waterschap. Doe de vergunningscheck via het Omgevingsloket.
Stuwen of schotten
Verhoog het peil van bestaande sloten. Let op snelle afvoer bij hevige regen.
Uitdiepen / baggeren
Vergroot waterbergend vermogen. Zorgt voor minder verdamping en betere kwaliteit.
Wadi's / retentievijvers
Tijdelijk water opslaan in laaggelegen gebieden om piekbuien te bufferen.
Gemalen en pompen
Water pompen vanuit aanwezige watergangen naar een verbonden systeem op wijkniveau.
Peilbeheer aanpassen
De gemeente onderzoekt aanpassing van het peil per subgebied voor een robuuster watercasco.
Lessen uit de praktijk: Pilot Kievitsland / John Lockeweg
Geschreven door: Johan Neuts
Samen met de gemeente, het waterschap en een aantal bewoners hebben wij onderzocht wat de problemen zijn met watertekort en wateroverlast in Almere Oosterwold. Ons gebied (pilot 3, John Lockeweg) is een gebied met te lage waterstanden. De beheerde kavelsloot langs het bos bij de Paradijsvogelweg is voorzien van een stuw, om watertekorten in droge perioden op te lossen.
Gevolgen van te lage grondwaterstanden
- Inklinken van de grond vindt sneller plaats.
- Kavelwegen gaan eerder verzakken.
- Te weinig water in droge perioden voor stadslandbouw — jonge bomen en planten gaan dood.
Lessen over het plaatsen van een stuw
- Stel een realistische datum voor realisatie vast.
- Ga ver genoeg de oevers en de bodem in om een waterdichte stuw te realiseren (zonder kwelwater).
- Breng het beheer van de stuw onder bij de kavelwegvereniging — net als een AED.
- Vergeet niet dat er leges worden berekend door het waterschap.
- Kies bij de vergunningsaanvraag voor 'wijziging peilbesluit'.
Wat goed te monitoren
- Projecten die het waterniveau in de sloot met stuw kunnen beïnvloeden.
- Of de stuw lekt (kwelwater).
- Waterschommelingen bij extreme regenval en eventuele overlast.
- Regelmatig controleren op verstopping met plantresten.
Op de John Lockeweg is iedereen blij met de stuw. Twee jaar schotten plaatsen als experiment gaf al minder scheuren in de grond. Met de stuw maken we niet alleen bewoners blij, maar ook de gemeente en het waterschap: het regenwater loopt vertraagd naar de Kievitstocht, waardoor de tocht minder agressief afgepompt hoeft te worden naar het IJsselmeer.
Lessen uit de praktijk: Pilot Meanderlaan / David Humeweg
Geschreven door: Tessa Deden & Rinske Leemijer
Na de natte winter van 2023/2024 heeft de watercommissie van KWV Meanderlaan een waterplan opgesteld: een buizenstelsel door de doorwaadbare zones dat water afvoert naar de sloten aan weerszijden van veld E. Samenwerking met KWV David Humeweg en KWV Spinozalaan bleek noodzakelijk.
Wat goed werkt
- Een kleine, eensgezinde commissie kan voortvarend te werk gaan.
- Nieuwsbrieven en presentaties op ledenvergaderingen houden leden goed op de hoogte.
- De hulp van gemeente (Yolanda Sikking), Waterschap en Sweco werd zeer gewaardeerd.
Tips voor andere Oosterwolders
- Zorg dat je expertise in huis hebt of haalt.
- Betrek samenwerkingspartijen in een eerder stadium bij je plan — dat voorkomt vertraging.
- Zorg voor een intentieverklaring waarbij betrokken partijen toestemming geven voor aanleg in de doorwaadbare zone en afspraken worden gemaakt over schade en instandhouding.
- Uiteindelijk zijn het de bewoners die het werk moeten doen.
Lessen uit de praktijk: Waterwerkinitiatief Flamingopoort
Geschreven door: Irma Schwab, Kim Coosen, Wijnand Oostrom, Alex van Hoorn, Tineke Dokter, Henri Schwab.
Gestart augustus 2025, formeel gestart oktober 2025. Drie doelstellingen:
- Verbeteren waterbeheer zomerperiode en voorkomen wateroverlast bij eventuele verhoging waterstand Kievitstocht.
- Stimuleren droogtebestendigheid door aanleg zelfvoorzienend en vochtvasthoudend ecosysteem.
- Creëren watervoorziening tijdens langdurige droogte — geen drinkwater hoeven gebruiken voor bewatering.
Conclusies
- Aansluiting op de verlegde Kievitstocht is voorlopig niet haalbaar (pachtovereenkomst loopt tot 2030).
- Stuw op kant A wordt als eerste geplaatst om grondwaterpeil te stabiliseren.
- Een groen beheergroep gaat experimenteren met vochtvasthoudend ecosysteem.
- Waterputten met handpompen worden bij bewoners in stemming gebracht (ALV december 2025).
Contact VvE Flamingopoort
E-mail: vveflamingopoort@gmail.com
Handige links en bronnen
- Waterplan Oosterwold — maakoosterwold.nl
- Ontwikkelboek Oosterwold — hoofdstuk 7 Water en Waterberging
- DINOloket — grondwaterstanden
- BROloket — peilbuizen en waterstanden
- Regels op de kaart — omgevingswet.overheid.nl
- Vergunningscheck — Omgevingsloket
- Waterschapsverordening Zuiderzeeland
- Onderhoudsverordening Waterschap Zuiderzeeland 2023
- Leggerprofielen Waterschap Zuiderzeeland
- Informatievijver Waterschap Zuiderzeeland
- AHN Viewer — maaiveldhoogte op je terrein
- AHN hoogteviewer — Oosterwold
- PDOK Viewer — luchtfoto's en kaartinfo
- Bomen planten — Jos Willemsen (teamingwithlife.info)
- Video: water oogsten en vasthouden met de bodem
- Rapport zoetwaterbeschikbaarheid — Waterschap Zuiderzeeland
- Zoet en zout grondwater — Provincie Flevoland
- Bodematlas — Provincie Flevoland
- Film dijkgraaf over bodemdaling
- Bodemdalingsprognose Flevoland — Deltares/TNO
- Regenwater opslaan — duurzaambouwloket.nl
- Klimaatadaptief bouwen met de natuur — kanbouwen.nl